Κουφώματα

Η αξιολόγηση των υλικών, αλουμίνιο | ξύλο | πολυβινυλοχλωρίδιο, κατά την επιλογή κουφωμάτων στο πλαίσιο των ενεργειακών αναβαθμίσεων, αξιολογείται με βάση τα ακόλουθα κριτήρια.

Κριτήρια επιλογής και αξιολόγησης

01
Κόστος
02
Μηχανική αντοχή
03
Αντοχή σε συγκεκριμένες περιβαλλοντικές συνθήκες υγρασία & αλμύρα
04
Ευαισθησία σε έντονη UV ακτινοβολία γήρανση
05
Απαίτηση συντήρησης
06
Θερμοπερατότητα (Uw) του πλήρους συστήματος: πλαίσιο | υαλοπίνακας | εξαρτήματα
07
Τρόπος τοποθέτησης
08
Αεροστεγανότητα του συστήματος
09
Κλιματική ζώνη του κτιρίου ο προσανατολισμός και οι συνθήκες έκθεσης

Πρόσθετες παράμετροι για ανακαινίσεις χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος

Ειδικά όταν πρόκειται για ανακαινίσεις με στόχο την επίτευξη χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, πρέπει να συναξιολογούνται και οι παρακάτω παράμετροι:

  • το ενσωματωμένο ανθρακικό αποτύπωμα CO₂
  • η διάρκεια ζωής και η δυνατότητα ανακύκλωσης στο τέλος ζωής, τόσο των μερών, όσο και όλου του συστήματος
  • η τεκμηρίωση μέσω EPD και LCA, της συμμόρφωσης με τους στόχους βιωσιμότητας και τις αρχές κυκλικής οικονομίας, ιδιαίτερα σε δημόσια κτίρια
Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ)

Οδηγός για την ενεργειακή καταλληλόλητα ή μη των συστημάτων αποτελεί ο Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ), ο οποίος θέτει τιμές στόχους Uw ανά θερμική ζώνη της χώρας (ΥΠΕΝ, ΚΕΝΑΚ 2017).

PVC

Κουφώματα PVC

Το PVC (πολυβινυλοχλωρίδιο) αποτελεί συνθετικό πολυμερές υλικό, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως στα κουφώματα λόγω της καλής θερμικής του συμπεριφοράς και των περιορισμένων απαιτήσεων συντήρησης. Στο πλαίσιο ενεργειακών αναβαθμίσεων με περιβαλλοντικό πρόσημο, η αξιολόγησή του εστιάζει τόσο στη λειτουργική ενεργειακή απόδοση όσο και στον ενσωματωμένο άνθρακα.

Το PVC είναι μη βιογενές υλικό, με ενσωματωμένο άνθρακα υψηλότερο από εκείνο του ξύλου. Διακρίνεται για την πολύ καλή θερμομονωτική του απόδοση, χάρη στην πολυθαλαμική δομή των προφίλ, καθώς και για την υψηλή αεροστεγανότητα που προσφέρει, στοιχείο κρίσιμο για τον περιορισμό των θερμικών απωλειών του κελύφους. Σε συνδυασμό με ενεργειακούς υαλοπίνακες, μπορεί να επιτύχει χαμηλές τιμές συντελεστή θερμοπερατότητας (Uw), κατάλληλες για κτίρια σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας (nZEB).

01 — Περιβαλλοντικό αποτύπωμα, LCA και GWP

Στο πλαίσιο αξιολόγησης LCA (Ανάλυση Κύκλου Ζωής) και GWP (Δυναμικό Υπερθέρμανσης του Πλανήτη), επισημαίνεται ότι, παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα δεν παράγεται πρωτογενές PVC, τα προφίλ PVC εισάγονται από ευρωπαϊκές μονάδες παραγωγής (κυρίως Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης). Σε εγχώριο επίπεδο, πραγματοποιούνται η τελική κατεργασία των προφίλ (κοπή, συγκόλληση), η ενσωμάτωση μεταλλικών ενισχύσεων, καθώς και η συναρμολόγηση των κουφωμάτων με υαλοπίνακες και μηχανισμούς.

Συνεπώς, τα κουφώματα PVC που διατίθενται στην ελληνική αγορά, δεν αποτελούν προϊόν εγχώριας πρώτης ύλης, αλλά προϊόν εγχώριας τελικής παραγωγής και εγκατάστασης. Η επιλογή τους μπορεί να συμβάλει στη μείωση του GWP, τόσο στα στάδια μεταφοράς και εφαρμογής (A4–A5), όσο και στα στάδια παραγωγής του υλικού (A1–A3).

Η χρήση κουφωμάτων PVC σε κτίρια nZEB και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος αξιολογείται συνδυαστικά ως προς τη θερμική απόδοση, την αεροστεγανότητα και το ενσωματωμένο άνθρακα. Η επιλογή συστημάτων με υψηλό ποσοστό ανακυκλωμένου PVC και πιστοποιημένα EPD (Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος) και LCA συμβάλλει στη μείωση των συνολικών εκπομπών του κελύφους και εξασφαλίζει χαμηλό κόστος συντήρησης σε βάθος χρόνου, στοιχείο ιδιαίτερα κρίσιμο για δημοτικά κτίρια.

02 — Ανθεκτικότητα και εφαρμογές

Η υψηλή αντοχή του στην υγρασία και στους ατμοσφαιρικούς ρύπους καθιστά τα κουφώματα PVC ιδιαίτερα κατάλληλα για παραθαλάσσιες περιοχές, καθώς και για περιοχές με αυξημένη αλατότητα ή ρύπανση. Παρουσιάζουν ελάχιστες απαιτήσεις συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους, διατηρώντας σταθερή απόδοση χωρίς ανάγκη επαναβαφής ή ειδικής προστασίας.

Τα κουφώματα PVC είναι ιδιαίτερα κατάλληλα για ανοίγματα μικρού και μεσαίου μεγέθους, γεγονός που τα καθιστά ενδεδειγμένη επιλογή για δημοτικά κτίρια, όπως κτίρια γραφείων και διοικητικών υπηρεσιών, καθώς και κτίρια κοινωνικών υποδομών με έντονη και καθημερινή χρήση.

03 — Περιορισμοί σε ηλιοφάνεια και μεγάλα ανοίγματα

Ωστόσο, η χρήση κουφωμάτων PVC σε συνθήκες έντονης ηλιοφάνειας και σε μεγάλα ανοίγματα δεν θεωρείται ενδεδειγμένη, λόγω των αυξημένων θερμικών καταπονήσεων και των απαιτήσεων σε μηχανική ακαμψία που ενδέχεται να επηρεάσουν τη μακροχρόνια λειτουργική τους απόδοση. Αυτοί οι τεχνικοί περιορισμοί, πρέπει να αξιολογούνται στο στάδιο του σχεδιασμού.

Ενδεικτικά αναφέρεται:

  • το PVC παρουσιάζει υψηλότερο συντελεστή θερμικής διαστολής σε σύγκριση με το αλουμίνιο και το ξύλο.
  • σε περιοχές με συνθήκες έντονης και παρατεταμένης ηλιοφάνειας, η αύξηση της θερμοκρασίας στο προφίλ μπορεί να οδηγήσει σε:
  • αυξημένο κίνδυνο παραμορφώσεων (warping), ιδίως σε νότιους και δυτικούς προσανατολισμούς, σε κουφώματα PVC σκούρων αποχρώσεων και σε περιπτώσεις απουσίας επαρκών συστημάτων σκίασης
  • απώλεια γεωμετρικής ακρίβειας
  • υποβάθμιση της αεροστεγανότητας με την πάροδο του χρόνου
  • για κουφώματα μεγάλου ύψους, ή συνεχόμενων σειρών παραθύρων, που συναντιόνται πολύ συχνά σε σχολικά συγκροτήματα, τα προφίλ PVC παρουσιάζουν αυξημένες απαιτήσεις μηχανικής αντοχής που απαιτούν εσωτερικές μεταλλικές ενισχύσεις (συνήθως χάλυβα), γεγονός που αυξάνει το βάρος, μειώνει το καθαρό θερμικό πλεονέκτημα του υλικού, επιβαρύνει το ενσωματωμένο ανθρακικό αποτύπωμα του συστήματος
  • το PVC θεωρείται λιγότερο ανθεκτικό σε βάθος 30–40 ετών σε σχέση με το θερμοδιακοπτόμενο αλουμίνιο και πιστοποιημένα συστήματα ξύλου ή ξύλου–αλουμινίου
04 — Θερμική απόδοση (Uw) και αεροστεγανότητα

Κατά την ανακαίνιση δημοτικών κτιρίων με στόχο την επίτευξη κατηγορίας nZEB και συγχρόνως χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα, η επιλογή συστημάτων κουφωμάτων PVC πρέπει να αξιολογείται συνδυαστικά ως προς τη θερμική απόδοση, την αεροστεγανότητα, τη μακροχρόνια λειτουργική συμπεριφορά και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.

H Θερμική απόδοση (Uw) αφορά το σύνολο του κουφώματος (προφίλ, υαλοπίνακας) και όχι μεμονωμένα στοιχεία.

Η πολυθαλαμική δομή των προφίλ PVC, σε συνδυασμό με ενεργειακούς υαλοπίνακες, επιτρέπει χαμηλές τιμές Uw που συμβάλλουν στην επίτευξη της κατηγορίας nZEB.

Η αεροστεγανότητα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα σε δημόσια κτίρια με έντονη και συνεχή χρήση. Τα κουφώματα PVC θα πρέπει να διαθέτουν Κλάση 3 ή 4 αεροπερατότητας σύμφωνα με EN 12207. Η υψηλή αεροστεγανότητα μειώνει τις ανεξέλεγκτες θερμικές απώλειες, βελτιώνει τη λειτουργία συστημάτων μηχανικού αερισμού και συμβάλλει στη σταθερότητα των εσωκλιματικών συνθηκών.

05 — Ένταξη στο κέλυφος

Όπως σε όλες τις κατηγορίες κουφωμάτων, η σωστή ένταξη στο κέλυφος είναι καθοριστικής σημασίας. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται:

  • στη σύνδεση κουφώματος–τοιχοποιίας
  • στη σύνδεση κουφώματος–κατωκασίου | κατωφλιού
  • στη σύνδεση με οδηγούς ρολών ή σκίασης

Προτιμώνται συστήματα PVC που διαθέτουν πιστοποιημένες λύσεις επικάλυψης με θερμοπρόσοψη και τεκμηριωμένες λεπτομέρειες εφαρμογής από τον κατασκευαστή, ώστε να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος θερμογεφυρών.

06 — Περιβαλλοντική αξιολόγηση: LCA και EPD

Τα κουφώματα PVC παρουσιάζουν υψηλή αντοχή σε υγρασία, αλατότητα και ατμοσφαιρικούς ρύπους, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα κατάλληλα για παραθαλάσσιες περιοχές και περιβάλλοντα με αυξημένη ρύπανση. Έχουν χαμηλές απαιτήσεις συντήρησης και σταθερή απόδοση σε βάθος χρόνου.

Ωστόσο, σε μεγάλα ανοίγματα και σε συνθήκες έντονης και παρατεταμένης ηλιοφάνειας, ιδίως σε νότιους και δυτικούς προσανατολισμούς και σε σκούρες αποχρώσεις, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή λόγω:

  • του υψηλότερου συντελεστή θερμικής διαστολής του PVC
  • του αυξημένου κινδύνου παραμορφώσεων (warping)
  • της ανάγκης για εσωτερικές μεταλλικές ενισχύσεις, οι οποίες αυξάνουν το βάρος και επηρεάζουν το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα του συστήματος

Οι παράμετροι αυτοί θα πρέπει να αξιολογούνται στο στάδιο του σχεδιασμού, ιδίως σε σχολικά συγκροτήματα με συνεχόμενες σειρές ανοιγμάτων.

Περιβαλλοντική αξιολόγηση – Ανάλυση Κύκλου Ζωής (LCA) | Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPD)

Για την ένταξη συστημάτων κουφωμάτων PVC σε έργα χαμηλού ανθερκικού αποτυπώματος αλλά και σε Βάση Δεδομένων Υλικών, είναι απαραίτητη η ύπαρξη EPD σε επίπεδο προϊόντος και συστήματος, βασισμένη σε τεκμηριωμένο LCA. Προτιμώνται συστήματα με:

  • υψηλό ποσοστό ανακυκλωμένου PVC
  • διαφανή δήλωση ενσωματωμένου ανθρακικού αποτυπώματος
  • τεκμηρίωση κύκλου ζωής που λαμβάνει υπόψη τη μεγάλη διάρκεια χρήσης και το χαμηλό κόστος συντήρησης

Υπό τις παραπάνω προϋποθέσεις, τα συστήματα κουφωμάτων PVC μπορούν να αποτελέσουν αξιόπιστη και οικονομικά αποδοτική λύση για δημοτικά κτίρια nZEB, ιδίως σε κτίρια με περιορισμένη ηλιακή έκθεση και ανοίγματα μικρού έως μεσαίου μεγέθους, όπου απαιτείται υψηλή ανθεκτικότητα και χαμηλές απαιτήσεις συντήρησης.

Συμπερασματικά

Τα κουφώματα PVC μπορούν να αποτελέσουν αποδοτική και βιώσιμη επιλογή στο πλαίσιο ενεργειακών αναβαθμίσεων και κτιρίων nZEB, ιδιαίτερα σε μικρού και μεσαίου μεγέθους ανοίγματα και σε κτίρια με έντονη καθημερινή χρήση. Η καταλληλότητά τους αξιολογείται όχι μόνο βάσει της θερμομονωτικής απόδοσης και της ανθεκτικότητάς τους, αλλά και σύμφωνα με τεκμηριωμένα περιβαλλοντικά κριτήρια, όπως οι αναλύσεις κύκλου ζωής (LCA) και οι πιστοποιημένες Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος (EPD).

Επιπλέον, η ένταξη συστημάτων PVC στη Βάση Δεδομένων της Υπηρεσίας Μίας Στάσης (ΥΜΣ) προϋποθέτει την παρουσία πιστοποιημένων στοιχείων LCA/EPD, καθώς και πληροφοριών σχετικά με το ποσοστό ανακυκλωμένου υλικού, για την υποστήριξη επιλογών με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα και τη μέγιστη αξιοποίηση των οικολογικών πλεονεκτημάτων τους.

Με αυτόν τον τρόπο, η χρήση κουφωμάτων PVC μπορεί να ενταχθεί σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική βελτιστοποίησης της ενεργειακής, λειτουργικής και περιβαλλοντικής επίδοσης των δημοτικών κτιρίων.

Αλουμίνιο

Κουφώματα Αλουμινίου

Τα κουφώματα αλουμινίου αποτελούν μία από τις πλέον διαδεδομένες επιλογές σε δημόσια κτίρια, λόγω της υψηλής μηχανικής αντοχής, της μεγάλης διάρκειας ζωής και της δυνατότητας κατασκευής μεγάλων ανοιγμάτων.

Το αλουμίνιο, ως υλικό, προέρχεται από το μετάλλευμα βωξίτης, μέσω ενεργοβόρας διαδικασίας (Bayer + Hall–Héroult), γεγονός που εξηγεί το υψηλό αρχικό ανθρακικό αποτύπωμα.

01 — Περιβαλλοντικό προφίλ και ανακυκλωσιμότητα

Ωστόσο, στοιχεία του αλουμινίου, όπως:

  • η πλήρης ανακυκλωσιμότητά του (100%) χωρίς την απώλεια των ιδιοτήτων του
  • το υψηλό ποσοστό ανακυκλωμένου περιεχομένου (30–75% ανακυκλωμένο αλουμίνιο και υψηλότερο σε πιστοποιημένα συστήματα) στα σύγχρονα αρχιτεκτονικά προφίλ
  • η μεγάλη διάρκεια ζωής του υλικού (μεγαλύτερη από 50 έτη)
  • η συμβολή του στην σε δραστική μείωση λειτουργικής ενέργειας του κτιρίου, όταν ενταχθεί σωστά στο κέλυφος
  • και η περιορισμένη απαίτηση για συντήρηση

το καθιστούν κατάλληλη επιλογή για τις ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων με στόχο την επίτευξη προδιαγραφών nZEB.

Για αυτόν το λόγο, είναι απαραίτητη η χρήση πιστοποιημένων προϊόντων με EPD (Περιβαλλοντικές Δηλώσεις Προϊόντος) και τεκμηριωμένο LCA (Ανάλυση Κύκλου Ζωής).

Συγκεκριμένα, το αλουμίνιο είναι αποδεκτό, όταν:

  • δηλώνεται το ποσοστό ανακυκλωμένου περιεχομένου
  • τεκμηριώνεται μέσω EPD
  • εντάσσεται σε σύστημα που μειώνει λειτουργικές απώλειες και
  • προβλέπεται | εξασφαλίζεται η ανακύκλωσή του
02 — Καταλληλότητα για nZEB

Πρέπει επίσης να σημειωθεί, ότι η καταλληλότητά των κουφωμάτων αλουμινίου για κτίρια nZEB με χαμηλό ανθρακικό αποτύπωμα εξαρτάται αποκλειστικά από τον σχεδιασμό του συστήματος και όχι από το υλικό καθαυτό.

Η χρήση κουφωμάτων αλουμινίου σε κτίρια nZEB προϋποθέτει την επιλογή ολοκληρωμένων θερμοδιακοπτόμενων συστημάτων, σε συνδυασμό με κατάλληλους υαλοπίνακες. Η περιβαλλοντική τους αξιολόγηση δεν περιορίζεται στο υλικό, αλλά επεκτείνεται στον κύκλο ζωής, τη δυνατότητα ανακύκλωσης και την τεκμηρίωση μέσω EPD και LCA.

03 — Κλιματικές ζώνες και παραθαλάσσιες περιοχές

Σχετικά με την καταλληλότητα των μεταλλικών κουφωμάτων ανά κλιματική ζώνη και της γειτνίασης με την θάλασσα, αναφέρονται επιγραμματικά τα εξής:

Κατάλληλο σε όλες τις ζώνες, εφόσον:

  • επιλεγεί κατάλληλος υαλοπίνακας
  • εξασφαλιστεί σωστή θερμοδιακοπή

Παραθαλάσσιες περιοχές

Το αλουμίνιο έχει:

  • υψηλή αντοχή στη διάβρωση
  • δυνατότητα ειδικών επιφανειακών κατεργασιών (π.χ. ανοδίωση, θαλάσσιας χρήσης βαφή)

Απαιτείται:

  • σωστή επιλογή κράματος
  • αυξημένες προδιαγραφές προστασίας
04 — Μη αποδεκτές επιλογές και περιορισμοί

Μη αποδεκτή επιλογή είναι όταν χρησιμοποιούνται παλαιά ή μη θερμοδιακοπτόμενα συστήματα, όταν δεν υπάρχει τεκμηρίωση περιβαλλοντικής επίδοσης, ή όταν αντιμετωπίζεται ως «εύκολη λύση» χωρίς ολοκληρωμένο ενεργειακό σχεδιασμό.

Η χρήση κουφωμάτων αλουμινίου σε κτίρια nZEB προϋποθέτει την επιλογή ολοκληρωμένων θερμοδιακοπτόμενων συστημάτων με χαμηλό συντελεστή θερμοπερατότητας (Uw), σε συνδυασμό με κατάλληλους υαλοπίνακες, σωστή τοποθέτηση και εγκατάσταση κατάλληλων συστημάτων σκίασης, όπου αυτή απαιτείται.

Η περιβαλλοντική τους αξιολόγηση βασίζεται στον κύκλο ζωής, τη δυνατότητα ανακύκλωσης και την τεκμηρίωση μέσω EPD και LCA.

05 — Ανθρακικό αποτύπωμα και κύκλος ζωής

Το αλουμίνιο χαρακτηρίζεται από υψηλό αρχικό ανθρακικό αποτύπωμα, κυρίως λόγω της ενεργοβόρας παραγωγικής διαδικασίας και για αυτόν τον λόγο, είναι καθοριστική η τεκμηρίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης.

Παρ’ όλα αυτά:

  • Ανακυκλώνεται πλήρως χωρίς απώλεια ιδιοτήτων
  • Έχει πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής (>40–50 έτη)
  • Το ανθρακικό αποτύπωμα μπορεί να μειωθεί σημαντικά με:
  • χρήση ανακυκλωμένου αλουμινίου
  • τεκμηριωμένο EPD και LCA
  • επιλογή συστημάτων με χαμηλότερο ενσωματωμένο άνθρακα βάσει LCA

Έτσι η καταλληλότητά των κουφωμάτων για κτίρια nZEB και κτίρια χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος εξαρτάται και από τον σχεδιασμό του συστήματος και όχι αποκλειστικά από το υλικό καθαυτό.

06 — Ενεργειακές προδιαγραφές

Οι ενεργειακές προδιαγραφές που κρίνονται απαραίτητες για τα κουφώματα αλουμινίου, έτσι ώστε να θεωρούνται κατάλληλα για nZEB, είναι οι εξής:

Θερμοδιακοπή με θερμοδιακόπτη επαρκούς πλάτους. Η θερμοδιακοπή είναι η παρεμβολή υλικού χαμηλής θερμοαγωγιμότητας (συνήθως πολυαμίδιο) μεταξύ εσωτερικού | εξωτερικού προφίλ.

Λαμβάνοντας υπόψιν ότι το αλουμίνιο λειτουργεί σαν «γέφυρα» θερμότητας, αυξάνονται οι θερμικές απώλειες και εμφανίζεται συμπύκνωση υδρατμών. Η θερμοδιακοπή μειώνει δραστικά το Uw του κουφώματος, περιορίζει θερμογέφυρες και βελτιώνει κατ’ επέκταση την ενεργειακή απόδοση του κτιρίου.

Χαμηλός συντελεστής θερμοπερατότητας (Uw)

Η τελική τιμή Uw εξαρτάται από:

  • το σύστημα αλουμινίου
  • τον υαλοπίνακα
  • τον τρόπο τοποθέτησης

και αξιολογείται ανά κλιματική ζώνη.

Αεροστεγανότητα & υδατοστεγανότητα, ιδιαίτερα κρίσιμες σε σχολεία και διοικητικά κτίρια λόγω θερμικής άνεσης και ελέγχου διείσδυσης αέρα.

07 — Χρώμα, ηλιακή ακτινοβολία και θερμικές καταπονήσεις

Σημαντικό ρόλο επίσης παίζει το χρώμα βαφής του μεταλλικού κουφώματος, καθώς επηρεάζει την απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας:

  • σκούρα χρώματα > μεγαλύτερη απορρόφηση > υψηλότερες θερμοκρασίες επιφάνειας
  • ανοιχτά χρώματα > μικρότερη απορρόφηση > χαμηλότερες θερμοκρασίες

Αυτό έχει ως συνέπεια τις:

  • θερμικές καταπονήσεις στο προφίλ
  • αυξημένες διαστολές

Για αυτόν τον λόγο, ορισμένοι κατασκευαστές για να μειώνουν την υπερθέρμανση του υλικού και την φθορά του χρώματος από την υπεριώδη ακτινοβολία προσφέρουν:

  • σκούρες αποχρώσεις με χαμηλό συντελεστή απορρόφησης (low solar absorbance)
  • ειδικές ηλεκτροστατικές βαφές που αντανακλούν μέρος της υπέρυθρης ακτινοβολίας
  • ιοντικά ή νανο-ανακλαστικά στρώματα, καθώς και ειδικά πολυμερή, τα οποία εφαρμόζονται πριν την βαφή
08 — Προσαρμογή στο κλίμα και στο περιβάλλον

Ιδιαίτερη σημασία για την επιλογή κουφωμάτων αλουμινίου για δημοτικά κτίρια nZEB δίνεται στην προσαρμογή στις απαιτήσεις κάθε κλιματικής ζώνης και στις συνθήκες περιβάλλοντος (π.χ. παραθαλάσσιες περιοχές), ώστε να εξασφαλίζεται τόσο η ενεργειακή απόδοση όσο και η μακροχρόνια περιβαλλοντική βιωσιμότητα του κελύφους.

Τα κουφώματα αλουμινίου είναι κατάλληλα για όλες τις κλιματικές ζώνες, εφόσον:

  • επιλεγεί κατάλληλος υαλοπίνακας
  • εξασφαλιστεί σωστή θερμοδιακοπή
  • συνδυαστεί με εξωτερική σκίαση

Συγκεκριμένα, για τις παραθαλάσσιες περιοχές:

Το αλουμίνιο πλεονεκτεί σημαντικά:

  • υψηλή αντοχή στη διάβρωση
  • δυνατότητα ειδικών επιφανειακών κατεργασιών

Απαιτείται:

  • σωστή επιλογή κράματος
  • αυξημένες προδιαγραφές προστασίας (π.χ. ανοδίωση, ηλεκτροστατική βαφή, θαλάσσιας χρήσης βαφή (marine / seaside class)

Οι θερμικές απαιτήσεις αυτές για την καταλληλόλητα ή μη των αντίστοιχων κουφωμάτων καθορίζονται από τον Κανονισμό Ενεργειακής Απόδοσης Κτιρίων (ΚΕΝΑΚ), ο οποίος θέτει τιμές στόχους Uw ανά ζώνη για την επίτευξη των στόχων nZEB (ΥΠΕΝ, ΚΕΝΑΚ 2017).

Η επιλογή των υλικών πρέπει να υποστηρίζει το συνολικό σύστημα του κτιρίου, ώστε να μειώνεται η ενεργειακή κατανάλωση και το ανθρακικό αποτύπωμα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή νόρμα EN 14351-1 (Windows and Doors Performance Standard) και την τεκμηρίωση μέσω LCA / EPD.

Ξύλο

Ξύλινα Κουφώματα

Το ξύλο αποτελεί βιογενές δομικό υλικό, με ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβαλλοντικό αποτύπωμα (χαμηλό, ή αρνητικό CO₂), εξαιτίας του διοξείδιου του άνθρακα που δεσμεύει από την ατμόσφαιρα κατά την φάση της ανάπτυξής του.

Όταν προέρχεται από πιστοποιημένη, αειφορική διαχείριση δασών, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος (embodied carbon) των κουφωμάτων σε κτίρια nZEB.

01 — FSC, PEFC και αειφορική προέλευση

Είναι σημαντικό τα προϊόντα ξύλου, να συνοδεύεται από πιστοποιήσεις FSC (Forest Stewardship Council) και PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) τα οποία αποτελούν διεθνή συστήματα που εγγυώνται ότι προέρχονται από δάση που διαχειρίζονται με υπεύθυνο, περιβαλλοντικά ορθό, κοινωνικά δίκαιο και οικονομικά βιώσιμο τρόπο.

Τα βασικά χαρακτηριστικά των πιστοποιήσεων FSC / PEFC είναι τα εξής:

  • διασφαλίζουν την ιχνηλασιμότητα της πρώτης ύλης από το δάσος μέχρι τον τελικό καταναλωτή, αποτρέποντας την παράνομη υλοτομία
  • επιβεβαιώνουν ότι η διαχείριση του δάσους διατηρεί τη βιολογική ποικιλότητα, ωφελεί τις τοπικές κοινωνίες και τους εργαζόμενους
  • οι επιχειρήσεις πιστοποιούνται ότι τα προϊόντα τους περιέχουν υλικά από ελεγχόμενες πηγές, ανακυκλωμένα υλικά ή δάση με πιστοποίηση αειφορίας (αλυσίδα επιτήρησης | Chain of Custody – CoC)
  • το FSC θεωρείται συχνά πιο αυστηρό, ενώ το PEFC είναι ιδανικό για μικρούς ιδιοκτήτες δασών και είναι το μεγαλύτερο σύστημα πιστοποίησης παγκοσμίως σε εκτάσεις
  • επιτρέπουν στους καταναλωτές να αναγνωρίζουν και να επιλέγουν οικολογικά προϊόντα, συμβάλλοντας στην προστασία των δασών
02 — Θερμική, ακουστική και λειτουργική απόδοση

Τα ξύλινα κουφώματα, παρουσιάζουν πολύ καλή θερμική συμπεριφορά λόγω χαμηλής θερμοαγωγιμότητας του υλικού, δυνατότητα επίτευξης χαμηλών Uw τιμών σε συνδυασμό με κατάλληλους υαλοπίνακες, καλή ακουστική απόδοση, σημαντική για σχολεία και διοικητικά κτίρια και ιδιαίτερη αισθητική, γεγονός που τα καθιστά κατάλληλα στις ανακαινίσεις πολιτιστικών κέντρων και ιστορικών ή διατηρητέων κτιρίων.

03 — Διάρκεια ζωής και συντήρηση

Τα ξύλινα κουφώματα μπορούν να έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής, εφόσον διασφαλίζεται: η επιλογή κατάλληλου είδους ξυλείας (π.χ. σκληρά ή τροποποιημένα ξύλα), η σωστή βιομηχανική επεξεργασία και η πρόβλεψη τακτικής αλλά ελεγχόμενης συντήρησης.

Ωστόσο, σε παραθαλάσσιες περιοχές ή περιοχές με υψηλή υγρασία, απαιτείται αυξημένη προστασία επιφανειών και σαφής πρόβλεψη κόστους συντήρησης στον κύκλο ζωής (LCC).

04 — Περιβαλλοντική αξιολόγηση

Η χρήση ξύλινων κουφωμάτων σε κτίρια nZEB αξιολογείται, όχι μόνο ως προς τη θερμική απόδοση, αλλά και ως προς το ανθρακικό αποτύπωμα την προέλευση της πρώτης ύλης, την διάρκεια ζωής του συστήματος και την δυνατότητα ανακύκλωσης στο τέλος ζωής.

Η επιλογή προϊόντων με πιστοποιημένη αειφορική προέλευση, τεκμηριωμένα EPD και στοιχεία LCA, ενισχύει τη συνολική περιβαλλοντική επίδοση των δημοτικών κτιρίων και ευθυγραμμίζεται με τους στόχους βιωσιμότητας και κυκλικής οικονομίας.

Κατά την ανακαίνιση δημοτικών κτιρίων με στόχο την επίτευξη προδιαγραφών nZEB, στα συστήματα ξύλινων κουφωμάτων πρέπει να εξετάζονται τα ακόλουθα κρίσιμα σημεία:

05 — Θερμική απόδοση (Uw) και αεροστεγανότητα

Η θερμική απόδοση θα πρέπει να αξιολογείται βάσει του συντελεστή θερμοπερατότητας Uw του πλήρους κουφώματος (και όχι μεμονωμένα του υαλοπίνακα ή του προφίλ). Το Uw οφείλει να είναι πιστοποιημένο και συμβατό με τις απαιτήσεις κτιρίων nZEB και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος.

Τα ξύλινα κουφώματα θα πρέπει να επιτυγχάνουν Κλάση 3 ή 4 αεροπερατότητας σύμφωνα με το πρότυπο EN 12207, που αξιολογεί τη διείσδυση αέρα μέσω του κουφώματος υπό διαφορά πίεσης (π.χ. λόγω ανέμου).

Όσο υψηλότερη η κλάση, τόσο μικρότερη η ανεξέλεγκτη διείσδυση αέρα, γεγονός που:

  • μειώνει τις θερμικές απώλειες
  • βελτιώνει τη λειτουργία συστημάτων μηχανικού αερισμού
  • διασφαλίζει τη θερμική άνεση και τη σταθερότητα των εσωκλιματικών συνθηκών
06 — Ένταξη στο θερμικό κέλυφος

Όπως σε όλες τις κατηγορίες κουφωμάτων, έτσι και στα ξύλινα κουφώματα είναι καθοριστικής σημασίας η σωστή ένταξή τους στο θερμικό κέλυφος του κτιρίου.

Οι κάσες θα πρέπει να είναι θερμοδιακοπτόμενες, ενώ ιδιαίτερη έμφαση απαιτείται:

  • στη σύνδεση κουφώματος–τοιχοποιίας
  • στη σύνδεση κουφώματος–κατωκασιού | κατωφλιού
  • καθώς και στη σύνδεση με οδηγούς ρολών

ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία θερμογεφυρών. Για τον λόγο αυτό, προτιμώνται συστήματα με πιστοποιημένες λύσεις επικάλυψης θερμοπρόσοψης και προκαθορισμένες, τεκμηριωμένες λεπτομέρειες εφαρμογής από τον κατασκευαστή.

07 — Συντήρηση και Life Cycle Cost

Το ξύλο, ως φυσικό υλικό, απαιτεί συντήρηση σε βάθος χρόνου. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει:

  • να υπάρχει σαφές πλάνο επαναβαφής και συντήρησης,
  • να επιλέγονται βιομηχανικές βαφές υψηλής αντοχής,
  • να έχει προβλεφθεί το συνολικό κόστος κύκλου ζωής (Life Cycle Cost – LCC) και όχι μόνο το αρχικό κόστος προμήθειας.

Ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη ηλιοφάνεια, συνιστάται να λαμβάνεται υπόψη η πρόβλεψη και ο οικονομικός προγραμματισμός για κατάλληλα συστήματα σκίασης, τα οποία προστατεύουν τις βαφές και παρατείνουν τη διάρκεια ζωής του κουφώματος.

08 — EPD, LCA και πιστοποιήσεις

Για την ένταξη ξύλινων κουφωμάτων σε έργα nZEB και σε Βάσεις Δεδομένων Υλικών, είναι επίσης απαραίτητες οι πιστοποιήσεις:

  • EPD (Environmental Product Declaration) σε επίπεδο προϊόντος ή/και συστήματος,
  • τεκμηριωμένο LCA (Life Cycle Assessment).

Προτιμώνται ξύλα από πιστοποιημένη αειφόρο δασική διαχείριση, καθώς και συστήματα με δηλωμένο ποσοστό ανακυκλωμένου ή επαναχρησιμοποιήσιμου υλικού.

09 — Μεγάλα ανοίγματα και συστήματα ξύλου | αλουμινίου

Σε μεγάλα ανοίγματα απαιτείται έλεγχος της μηχανικής ακαμψίας του συστήματος. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ενδέχεται να προτιμηθούν συστήματα ξύλου | αλουμινίου, τα οποία προσφέρουν αυξημένη αντοχή και μειωμένες απαιτήσεις συντήρησης.

Συμπερασματικά, υπό τις παραπάνω προϋποθέσεις, τα ξύλινα κουφώματα μπορούν να αποτελέσουν μια ιδιαίτερα αποδοτική και περιβαλλοντικά συμβατή λύση για δημοτικά κτίρια με στόχο την επίτευξη της κατηγορίας nZEB.

Εμφανίζονται 13 καταχωρίσεις
CO₂
Πώς διαβάζονται οι τιμές GWP

Οι τιμές εμφανίζονται με τη δηλωμένη μονάδα της αντίστοιχης EPD. Τα προφίλ αλουμινίου δηλώνονται συνήθως ανά 1 kg, ενώ τα ολοκληρωμένα συστήματα M60 και SD115 ανά 1 m² συστήματος. Οι τιμές δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες μεταξύ διαφορετικών δηλωμένων μονάδων, συνθέσεων και EPD.

Διάκριση συστήματος και προφίλ: ο κατάλογος περιλαμβάνει τόσο ολοκληρωμένα συστήματα κουφωμάτων / υαλοπετασμάτων όσο και περιβαλλοντικά τεκμηριωμένες κατηγορίες προφίλ αλουμινίου. Τα προφίλ δεν παρουσιάζονται ως ολοκληρωμένα κουφώματα και οι επιδόσεις Uf/Uw αναφέρονται μόνο όπου τεκμηριώνονται για συγκεκριμένο σύστημα.
ALUMIL – ανακυκλωμένο περιεχόμενο: στο παρεχόμενο πιστοποιητικό TÜV AUSTRIA για αρχιτεκτονικά προφίλ αλουμινίου αναφέρεται δήλωση 60% recycled aluminium για billets σειράς 6000. Το συγκεκριμένο πιστοποιητικό είχε ισχύ έως 08/05/2026 και παρουσιάζεται μόνο ως ιστορική τεκμηρίωση, όχι ως τρέχουσα ενεργή πιστοποίηση. Προβολή πιστοποιητικού →
ALUMIL
Θερμομονωτικό σύστημα πόρτας εισόδου

SUPREME SD115 Pivot

Θερμομονωτικό σύστημα μεγάλων θυρών εισόδου με minimal σχεδιασμό και υψηλές επιδόσεις ασφάλειας, θερμομόνωσης και λειτουργικότητας. Η διαθέσιμη EPD αφορά αντιπροσωπευτικό σύστημα διπλού υαλοπίνακα.

Πόρτα εισόδουDouble glazingRC3EPD
ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗU = 0,75 W/m²K
GWP-TOTAL A1–A3147 kg CO₂ eq./m²
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 m² συστήματος
EPDEPD-2022-0017
ALUMIL S.A. · Κιλκίς, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
ALUMIL
Θερμομονωτικό σύστημα πόρτας εισόδου

SMARTIA MD67

Θερμομονωτικό σύστημα ποιοτικής κύριας πόρτας εισόδου, σχεδιασμένο για συνδυασμό ασφάλειας, θερμομόνωσης, μοντέρνου σχεδιασμού και δυνατότητας μεγάλων διαστάσεων.

Πόρτα εισόδου67 mmClass 4 αεροπερατότηταE1350 υδατοστεγανότητα
ΘΕΡΜΟΜΟΝΩΣΗUf 1,97–3,15 W/m²K
ΑΕΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑClass 4 · EN 12207
ΥΔΑΤΟΣΤΕΓΑΝΟΤΗΤΑClass E1350 · EN 12208
ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΑΝΕΜΟClass C4/B4 · EN 12210
ALUMIL S.A. · σύστημα εισόδου
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
ALUMIL
Θερμομονωτικό συρόμενο σύστημα

SMARTIA S350

Ευέλικτο θερμομονωτικό συρόμενο σύστημα με slim σχεδιασμό, κατάλληλο και για ανακαινίσεις. Συνδυάζει μικρό εμφανές πλάτος στο σημείο επαλληλίας με υψηλή θερμική απόδοση.

ΣυρόμενοSlim designΑνακαινίσειςΗχομείωση 38 dB
ΒΑΣΙΚΟ ΒΑΘΟΣ35 mm
ΕΠΑΛΛΗΛΙΑ25 mm
Uw ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ1,70–1,99 W/m²K
ΗΧΟΜΕΙΩΣΗέως 38 dB
ALUMIL S.A. · SMARTIA
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
ALUMIL
Θερμομονωτικό ανοιγόμενο σύστημα

SMARTIA M9660 / M9660 PHOS

Ανοιγόμενο θερμομονωτικό σύστημα για νέα και ανακαινισμένα κτίρια, διαθέσιμο σε διαφορετικά επίπεδα ενεργειακής επίδοσης και σε minimal έκδοση PHOS.

ΑνοιγόμενοStandard / Advanced / HighPHOSift Rosenheim
ΒΑΣΙΚΟ ΒΑΘΟΣ56 mm
Uw ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ1,09–1,84 W/m²K
ΗΧΟΜΕΙΩΣΗέως Rw 45 dB
ΕΚΔΟΣΕΙΣStandard / Advanced / High
ALUMIL S.A. · SMARTIA
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
ALUMIL
Σύστημα υαλοπετάσματος

M60 Curtain Wall

Σύστημα υαλοπετάσματος για μεγάλες υαλωμένες επιφάνειες και εφαρμογές υψηλών ανεμοπιέσεων. Η EPD αφορά 1 m² ολοκληρωμένου M60 curtain wall aluminium window.

Curtain wallΥψηλά ανεμοφορτία60% scrap feedEPD
GWP-TOTAL A1–A3140 kg CO₂ eq./m²
ΑΕΡΟΣΤΕΓΑΝΟΤΗΤΑClass AE
ΥΔΑΤΟΣΤΕΓΑΝΟΤΗΤΑClass RE 1200
ΑΝΕΜΟΣ2000 Pa design / 3000 Pa safety
ALUMIL S.A. · Κιλκίς, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
ALUMIL
Θερμομονωτικό σύστημα υαλοπετάσματος

SMARTIA M7

Ολοκληρωμένο σύστημα υαλοπετάσματος υψηλής ενεργειακής απόδοσης με πολλαπλές αισθητικές λύσεις, δυνατότητα ενσωμάτωσης ανοιγμάτων και υποστήριξη μεγάλων και βαρέων υαλοπινάκων.

Curtain wall50 mmRC4Υαλοπίνακες έως 700 kg
Uf1,0–2,3 W/m²K
ΕΜΦΑΝΕΣ ΠΛΑΤΟΣ50 mm
ΠΑΧΟΣ ΥΑΛΩΣΗΣ4–54 mm
ΑΝΤΙΔΙΑΡΡΗΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑέως RC4
ALUMIL S.A. · SMARTIA
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
EUROPA
Μη επιφανειακά κατεργασμένα προφίλ αλουμινίου

Mill Finished Aluminium Profiles

Προφίλ αλουμινίου σειράς 6xxx χωρίς βαφή, ανοδίωση ή θερμοδιακοπή.

Mill finished6xxx alloy1 kg
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg προφίλ
GWP-TOTAL A1–A36,41 kg CO₂ eq./kg
EPDEPD-IES-0006158:002
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ26/06/2027
EUROPA · Οινόφυτα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
EUROPA
Θερμοδιακοπτόμενα μη βαμμένα προφίλ

Thermal Break Mill Finished Aluminium Profiles

Προφίλ αλουμινίου με θερμοδιακοπή πολυαμιδίου, χωρίς τελική επιφανειακή βαφή ή ανοδίωση.

Thermal breakPolyamide1 kg
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg προφίλ
GWP-TOTAL A1–A34,47 kg CO₂ eq./kg
EPDEPD-IES-0006159:002
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ26/06/2027
EUROPA · Οινόφυτα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
EUROPA
Βαμμένα προφίλ αλουμινίου

Coated Aluminium Profiles

Προφίλ αλουμινίου με επιφανειακή επικάλυψη πούδρας, χωρίς θερμοδιακοπή.

CoatedPowder coating1 kg
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg προφίλ
GWP-TOTAL A1–A36,72 kg CO₂ eq./kg
EPDEPD-IES-0006160:002
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ26/06/2027
EUROPA · Οινόφυτα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
EUROPA
Θερμοδιακοπτόμενα βαμμένα προφίλ

Thermal Break Coated Aluminium Profiles

Προφίλ αλουμινίου με θερμοδιακοπή πολυαμιδίου και τελική επιφανειακή βαφή.

Thermal breakCoated1 kg
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg προφίλ
GWP-TOTAL A1–A34,87 kg CO₂ eq./kg
EPDEPD-IES-0006161:002
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ26/06/2027
EUROPA · Οινόφυτα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
EUROPA
Ανοδιωμένα προφίλ αλουμινίου

Anodized Aluminium Profiles

Ανοδιωμένα προφίλ αλουμινίου με περιβαλλοντική τεκμηρίωση παραγωγής στο εργοστάσιο της EUROPA στα Οινόφυτα.

Anodized23,89% recycled Al input1 kg
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg προφίλ
GWP-TOTAL A1–A310,7 kg CO₂ eq./kg
EPDEPD-IES-0020996
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ26/05/2030
EUROPA · Οινόφυτα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
EUROPA
Θερμοδιακοπτόμενα ανοδιωμένα προφίλ

Thermal Break Anodized Aluminium Profiles

Ανοδιωμένα προφίλ αλουμινίου με θερμοδιακοπή πολυαμιδίου και περιβαλλοντική τεκμηρίωση κύκλου ζωής.

Thermal breakAnodized23,89% recycled Al input
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg προφίλ
GWP-TOTAL A1–A310,8 kg CO₂ eq./kg
EPDEPD-IES-0020997
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ26/05/2030
EUROPA · Οινόφυτα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση
THERMOPLASTIKI
EPD πολλαπλών συστημάτων / προφίλ

Aluminium Profiles for Windows, Doors & Façade Systems

Περιβαλλοντική δήλωση για πολλαπλές οικογένειες προφίλ και συστημάτων κουφωμάτων. Περιλαμβάνει λύσεις Schüco, ALUMIL και ELVIAL για ανοιγόμενα, συρόμενα, lift & slide, πτυσσόμενα, πόρτες και συστήματα όψεων.

Schüco / ALUMIL / ELVIALMulti-product EPD40 έτη RSL
ΔΗΛΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ1 kg αντιπρ. πλαισίου
GWP-TOTAL A1–A314,1 kg CO₂ eq./kg
EPDS-P-13795
ΙΣΧΥΣ ΕΩΣ12/05/2029
THERMOPLASTIKI S.A. · Καβάλα, Ελλάδα
Τεχνική & περιβαλλοντική τεκμηρίωση