Υλικά χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος
Η ενεργειακή αναβάθμιση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, με στόχο την επίτευξη κτιρίων σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης ενέργειας (nZEB), αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (European Green Deal), οι αναβαθμίσεις αυτές παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και στην ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων.
Το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού κτιριακού αποθέματος έχει κατασκευαστεί πριν από την εφαρμογή αυστηρών κανονισμών ενεργειακής απόδοσης, με αποτέλεσμα τα κτίρια να ευθύνονται για ποσοστό άνω του 36% των εκπομπών CO₂ και περίπου το 40% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στην Ευρώπη.
Στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των ανακαινίσεων, η επιλογή δομικών υλικών χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς συμβάλλουν:
- στην προστασία των φυσικών πόρων, μέσω της αξιοποίησης ανακυκλωμένων και ανακυκλώσιμων υλικών και της μείωσης της ανάγκης για νέες εξορύξεις
- στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας, όπου τα υλικά σχεδιάζονται ώστε να επαναχρησιμοποιούνται ή να επανεντάσσονται στην παραγωγική διαδικασία αντί να καταλήγουν ως απόβλητα
- στη μείωση των εκπομπών CO₂ και άλλων ρύπων κατά την παραγωγή
Σε στρατηγικό επίπεδο, αξίζει να σημειωθεί, ότι η ενσωμάτωση πρακτικών εναλλακτικής διαχείρισης των Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ) μέσω πιστοποιημένων εταιρειών αποτελεί βασικό μοχλό μετάβασης προς πιο βιώσιμα και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος δομικά υλικά. Η αξιοποίηση των ΑΕΚΚ ως δευτερογενών πρώτων υλών σε προσμίξεις και νέα προϊόντα περιορίζει την εξάρτηση από πρωτογενείς φυσικούς πόρους, μειώνει τις ενσωματωμένες εκπομπές CO₂ και ενισχύει την εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας στον κατασκευαστικό τομέα. Η στρατηγική αυτή ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και υποστηρίζει την ανάπτυξη υλικών και συστημάτων κατάλληλων για ενεργειακές αναβαθμίσεις και κτίρια nZEB.
Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε:
Επιπλέον, δίνεται προτεραιότητα σε προϊόντα εγχώρια, ή σχεδόν τοπικά διαθέσιμα, ώστε να περιορίζεται το ανθρακικό αποτύπωμα που σχετίζεται με τη μεταφορά, να υποστηρίζεται η βιώσιμη τοπική παραγωγή και να διευκολύνεται η χρήση πιστοποιημένων υλικών με χαμηλό ενσωματωμένο άνθρακα και υψηλό ποσοστό ανακυκλωμένου υλικού. Η επιλογή τέτοιων υλικών συμβάλλει συνολικά στην επίτευξη περιβαλλοντικά βελτιωμένων και ενεργειακά αποδοτικών λύσεων για τις ανακαινίσεις δημοτικών κτιρίων nZEB.
Η αξιολόγηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου των δομικών υλικών βασίζεται σε διεθνώς αναγνωρισμένα εργαλεία, όπως:
LCA (Life Cycle Assessment)
Ανάλυση κύκλου ζωής ενός υλικού ή συστήματος, η οποία προσδιορίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του (παραγωγή, μεταφορά, κατασκευή, χρήση, συντήρηση και τέλος ζωής), παρέχοντας το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα του προϊόντος.
EPD (Environmental Product Declaration)
Περιβαλλοντική Δήλωση Προϊόντος με πιστοποιημένα και επαληθεύσιμα δεδομένα εκπομπών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όπως το Δυναμικό Υπερθέρμανσης του Πλανήτη – GWP (Global Warming Potential), εκφρασμένο σε ισοδύναμο CO₂ (kg CO₂), ανά στάδιο κύκλου ζωής.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ένταξη των υλικών στο κτίριο θα πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο βάσει των επιδόσεων και των πιστοποιήσεων του κάθε προϊόντος, αλλά και με βάση τη συνολική συμβολή τους στην περιβαλλοντική επίδοση του κτιρίου.
Το κέλυφος του κτιρίου αντιμετωπίζεται ως ενιαίο ενεργειακό σύστημα, αποτελούμενο από την υγρομόνωση | στεγάνωση, την θερμομόνωση και τα υλικά επικάλυψης, τα κουφώματα, τα συστήματα σκίασης και τις λεπτομέρειες τοποθέτησης. Η συνεχής θερμομονωτική στρώση, η ορθή ενσωμάτωση των κουφωμάτων εντός της θερμομονωτικής ζώνης του κελύφους, η ελαχιστοποίηση των θερμογεφυρών και η εφαρμογή κατάλληλων συστημάτων σκίασης διασφαλίζουν τη μείωση των θερμικών απωλειών και των ηλιακών φορτίων, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών CO₂ του κτιρίου καθ’ όλο τον κύκλο ζωής του.
Συνεπώς, η επίτευξη υψηλής ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης στο κέλυφος δημοτικών κτιρίων προϋποθέτει ολιστική προσέγγιση στον σχεδιασμό. Η αποσπασματική αντιμετώπιση μεμονωμένων στοιχείων ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τη συνολική ενεργειακή απόδοση και τη συμβολή στη μείωση των εκπομπών CO₂.
